يوسف بن محمد بن يوسف الطبيب الهروي

15

رياض الادويه ( فارسى )

وفات او : وفات يوسفى را برخى 950 ه ق . ياد كرده‌اند و قول صاحب هديهء العارفين ( ج 2 ، ص 564 ) كه مرگ وى را به سال 966 ه ق . ذكر كرده ( نوايى ، اثرآفرينان ، ج 6 ، ص 168 ) به احتمال زياد نادرست است . آثار او از آثارش مىتوان چنين ياد كرد : 1 . رياض الأدويه كه به نوبهء خود دربارهء آن بحث خواهيم كرد . 2 . علاج الأمراض كه منظومه‌اى به فارسى شامل 289 رباعى در نشانه‌هاى بيمارى و درمان آنهاست و در 914 ق . سروده شده است . از اين اثر نسخه‌هايى در دانشگاه تهران ، كتابخانهء ملى ، و غيره موجود است . اين كتاب در سال 1285 ق . به صورت چاپ سنگى در تهران منتشر شده است . 3 . جامع الفوايد يا طب يوسفى در شرح علاج الأمراض كه در پنج مقاله مىباشد و تاريخ تأليف آن 917 ق . است . حكيم عبد العليم نصر اللّه خان احمدى اين اثر را در كتابى به نام « المعالجهء الموربهء بالنسخ المجربهء » شرح كرده كه در هند چاپ شده است . همچنين دكتر ليشت وارد ، پاره‌اى از اين اثر را به انگليسى ترجمه و در « وقايع تاريخ پزشكى » چاپ نموده است . يوسفى در تاريخ فراغت از تأليف اين اثر چنين گفته : به روز هجده ماه مبارك رمضان به سال نهصد و هفده ز هجرت نبوى اين كتاب در برخى نسخ آن ، بيست و هفت باب است و هر باب در چند فصل . نخست نام بيمارى ، سپس تعريف كوتاه آن ، آن‌گاه « رباعى » آورده شده است . آغاز آن چنين است : حمدنا محدود حكيمى را كه به قانون حكمت كامله . . . اما بعد چنين گويد . . . نسخه‌هايى از اين اثر در كتابخانه‌هاى ملى ، مجلس ، دانشگاه تهران ، مرعشى و غيره موجود است كه از اين شمار نسخهء محفوظ در كتابخانهء ملى تبريز از همه كهن‌تر و تاريخ كتابت آن 1002 ق . است . اين كتاب به صورت چاپ سنگى در تهران به سال 1285 ق . ، 1294 ق . ، و 1318 ق . و